Những “từ của năm” 2025: Khi ngôn ngữ phản chiếu kỷ nguyên AI và mạng xã hội

Ngôn ngữ không đứng ngoài các biến động xã hội

Hằng năm, các từ điển lớn trên thế giới như Oxford English Dictionary, Merriam-Webster, Cambridge Dictionary, Collins Dictionary hay Dictionary.com đều công bố “Word of the Year” – Từ của năm. Đây là những từ hoặc cụm từ có mức độ sử dụng, tra cứu và tác động xã hội nổi bật nhất trong vòng 12 tháng.

Năm 2025, các lựa chọn từ những nhà xuất bản ngôn ngữ hàng đầu cho thấy một bức tranh rõ ràng: trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và các mối quan hệ số đang định hình mạnh mẽ cách con người sử dụng ngôn ngữ.

“Slop” – Merriam-Webster và nỗi lo về nội dung AI

Merriam-Webster đã chọn slop là Word of the Year 2025.

Trước đây, slop thường mang nghĩa tiêu cực, chỉ thức ăn thừa hoặc hỗn hợp lộn xộn. Tuy nhiên, trong năm 2025, từ này được sử dụng rộng rãi để mô tả làn sóng nội dung kém chất lượng được tạo ra hàng loạt bởi các công cụ AI – từ bài viết, hình ảnh đến video.

Theo Merriam-Webster, sự gia tăng đột biến của lượt tra cứu từ “slop” phản ánh mối quan ngại ngày càng lớn của công chúng trước tình trạng internet bị “ngập” nội dung rập khuôn, thiếu chiều sâu và khó kiểm chứng. Việc lựa chọn từ này cho thấy một thái độ vừa cảnh báo, vừa phản biện đối với sự phát triển nhanh chóng của AI tạo sinh.

“Rage bait” – Oxford và cơ chế lan truyền của sự phẫn nộ

Oxford English Dictionary gọi tên rage bait là từ tiêu biểu của năm 2025.

Rage bait được dùng để chỉ những nội dung cố tình kích động sự tức giận hoặc tranh cãi nhằm thu hút lượt xem và tương tác, đặc biệt trên các nền tảng mạng xã hội. Đây có thể là tiêu đề giật gân, phát ngôn gây sốc hoặc thông tin được cắt xén có chủ ý.

Oxford cho biết tần suất xuất hiện của cụm từ này tăng mạnh trong các bài báo, phân tích truyền thông và nghiên cứu về hành vi người dùng. Việc “rage bait” trở thành Từ của năm cho thấy sự thay đổi trong cách dư luận nhận diện và gọi tên các chiến lược thao túng cảm xúc trong không gian số.

“Parasocial” – Cambridge và các mối quan hệ một chiều

Cambridge Dictionary lựa chọn parasocial cho năm 2025.

Thuật ngữ này mô tả mối quan hệ một chiều, nơi một cá nhân cảm thấy gắn bó, thân thiết với người nổi tiếng, influencer hoặc nhân vật ảo, trong khi sự gắn bó đó không mang tính tương tác tương xứng.

Cambridge cho rằng sự phổ biến của parasocial gắn liền với sự bùng nổ của livestream, influencer marketing và các AI hội thoại. Từ này được tra cứu nhiều trong bối cảnh thảo luận về sức khoẻ tinh thần, hành vi người dùng và tác động tâm lý của các nền tảng số.

“Vibe coding” – Collins và sự thay đổi trong cách lập trình

Collins Dictionary chọn vibe coding là từ của năm 2025.

Cụm từ này phản ánh một xu hướng mới trong lĩnh vực công nghệ: lập trình bằng mô tả ý tưởng và cảm nhận, để AI chuyển hoá thành mã nguồn, thay vì phải viết code theo cú pháp truyền thống.

Theo Collins, “vibe coding” cho thấy sự thay đổi căn bản trong mối quan hệ giữa con người và công nghệ, khi ranh giới giữa người dùng và lập trình viên ngày càng mờ đi. Đây cũng là dấu hiệu cho thấy AI đang tái định nghĩa khái niệm kỹ năng số trong tương lai.

“67” – Dictionary.com và ngôn ngữ của thế hệ trẻ

Khác với các từ điển khác, Dictionary.com lựa chọn 67 – một con số – làm Từ của năm 2025.

“67” là một dạng tiếng lóng lan truyền trên mạng xã hội, đặc biệt trong cộng đồng thanh thiếu niên. Con số này không mang ý nghĩa cố định, mà được sử dụng như một ký hiệu văn hoá, thể hiện sự gắn kết nội bộ của một nhóm người dùng.

Theo Dictionary.com, việc một con số trở thành Từ của năm cho thấy ngôn ngữ đang mở rộng vượt ra khỏi giới hạn chữ viết, bao gồm meme, ký hiệu và các yếu tố phi truyền thống.

Bức tranh chung của “Từ của năm” 2025

Dù mỗi từ điển có tiêu chí và cách tiếp cận riêng, các “từ của năm” 2025 đều phản ánh ba xu hướng lớn:

• Sự hiện diện ngày càng sâu của AI trong đời sống
  
  

• Ảnh hưởng mạnh mẽ của mạng xã hội đến cảm xúc và hành vi
  
  

• Sự thay đổi nhanh chóng của ngôn ngữ, đặc biệt trong giới trẻ

Từ của năm không chỉ là từ vựng

Với người học tiếng Anh và những người làm trong lĩnh vực giáo dục, truyền thông, việc theo dõi “Từ của năm” không đơn thuần là cập nhật từ mới. Đây còn là cách để hiểu bối cảnh văn hoá, xã hội và công nghệ đang định hình ngôn ngữ toàn cầu.

Năm 2025 cho thấy rõ một điều: ngôn ngữ không chỉ phản ánh thế giới, mà còn là công cụ giúp con người gọi tên, phân tích và tranh luận về chính những thay đổi mà họ đang trải qua.